و اما خردمندانى كه با اراده‌اند از جهت امكان و نياز طبعى به خدا چون جمادات سجود تكوينى دارند و تسبيح خوانند ولى از نظر كارهاى ارادى به دو دسته‌اند ، يكى فرشته‌هاى معصوم كه پيوسته ساجد و منقادند در كار خود ، و بسا مقصود از « كسى كه در آسمانست و زمين » هم آنها باشند ولى مردم دو دسته‌اند مطيع فرمان ، و يك دسته هم از اين جهت نافرمان گرچه از جهت ديگر منقادند ، و آن اندازه كه از آنها بايد منقاد نيستند و از اين رو خدا فرمود : بسيارى از مردم هم سجده كنند و بسيارى را هم عذاب بايد كه سجده نكنند ، و چون آيه را چنين فهميدى نيازى به تأويلات و تقديرات مفسران نيست ، و به زودى آنچه در اين آيه گفته‌اند بيايد . و اما در باره خبر بسا كه ( سه سجده ) بوده يا اينكه شرح سجده چهارم را نسخه برداران از قلم انداخته‌اند ، و بسا كه آن در نيمه شب باشد يا پيش از آن چنانچه در روز باشد ، و سجود را خاص اين اوقات دانسته براى آنكه فرمانبريش در آنها براى مردم روشن شود ، زيرا تغيير حال ميدهد و در وضع او تغيير كاملى پديد گردد . و نيز اين اوقات است كه مردم براى نماز و روزه و عبادات ديگر و معاملات خود بدان چشم دارند و نيز هبوط و سرازير شدن و غروبش نشانه امكان و حدوث آنست چنانچه خليل عليه السّلام فرمود : « من غروب‌كننده‌ها را دوست ندارم » و سجده را شايند ، و خدا و حججش اسرار آيات و اخبار را دانند . 24 - در اختصاص ( 236 ) امام صادق عليه السّلام فرمود : هنگام غروب خورشيد خدا فرشته‌اى بر او گمارد كه جار زند « اى مردم رو بپروردگار خود آريد ، زيرا اندك با كفايت به است از بسيار غفلت بار و فرشته‌اى بخورشيد گمارده كه چون طلوع كند جار زند ، اى آدميزاده بزا براى مردن و بساز براى ويران شدن و گرد آور براى نابودى .